Photo Square – Belgesel Fotoğrafçılığı

Belgesel Fotoğrafçılık

Fotoğraf çekme edimi kimine göre hobi, kimine göre meslek, kimisi için sanat ya da iletişim aracı, yani bir dil. Kendini fotoğrafçı olarak tanımlayan gören birey, bu şıklardan birini tercih etmiştir. Fotoğrafçı hangi tercihi yaparsa yapsın, fotoğrafını toplumla buluşturmaya başladığı andan itibaren artık sorumluluk üstlenmiş demektir. Fotoğraftaki görüntünün gerçeği yansıtıp yansıtmadığı sorusu, belgesel fotoğrafı daha fazla ilgilendirir. Belgeselcinin çalıştığı konunun gerçekliği, kendi gerçeğinden daha önce gelir. Sanat fotoğrafında ise fotoğrafçının gerçeği ön plandadır. Bir fotoğrafçının üretirken yaratıcılığına en uygun alan kurmaca, deneysel ya da kavramsal fotoğraftır. Bu alanda fotoğrafçı kendine özgü, kişisel fotoğrafını yaratabilir.

Fotoğrafçı, her türlü malzemeyi bir kurguya göre şekillendirir, onları kendi fotoğraf öznelinin nesnesi yapabilir. Bir kavramdan yola çıkarak kendi gerçeğine, oradan da izleyene ulaşmayı hedefler. Belgeselde durum böyle değildir; ya da böyle olmamalıdır. Belgeselde, fotoğrafçı ondan bağımsız olarak, kendi gerçekliği içinde var olan malzemeyle çalışır. Burada her malzeme, olduğu gibi ele alınmalıdır. İnsanı da olduğu gibi kabul eder. Görüntü fotoğrafçının isteğine, keyfine, öznelliğine, dünyasına göre kurgulanmaz; belgesel, malzemesine göre tasarlanır ve malzemeye rol biçilmez, onların kendi rollerini üstlenmesine izin verir.

Önceliğinizi Belirleyin

Sanat fotoğrafında ya da fotoğrafın sanat için kullanımında malzeme, fotoğrafçıya göre konumlanır. Belgeselde ise fotoğrafçı malzemeye göre konumlanır. Sanat fotoğrafında ve belgeseldeki bu konumlanma, etik ve estetik ilişkilerine de yansır. Sanat fotoğrafında estetik önce gelirken etiği belirler, yönlendirir, hatta değiştirebilir de. Belgeselde ise etik önce gelir ve estetiği belirler, yönlendirir. Sanat fotoğrafında, fotoğrafçının gerçeği öncedir. Belgeselde malzemenin gerçeği önce gelir. Belgesel fotoğrafçı, nesnelerin gerçeği/nesnel gerçeklik için kendini aracı kılar. Sanat fotoğrafında, fotoğrafçı kendi fotoğrafını öznel olarak ve estetik önceliğe önem vererek kurar. Belgesel fotoğrafçı ise “nesnel” dir; fotoğraftan yararlanarak, nesnelerin dünyasını anlatır.

En geniş anlamda konusunu yaşamsal gerçeklikten alan, insanları ya da hayvanları ya da bir geçmişi, bölgeyi yaşadıkları yer ve ortamlarında gözlemleyip fotoğraflamayı, o yer veya konu hakkında oluşan dökümleri senaryo ya da öyküsel olarak anlatmayı amaçlayan fotoğrafın en etkin ve en zor dallarından biridir. Amaç, içerik öncelikli fotoğraflar ile bir anlatı oluşturmaktır. Genel olarak ilgi alanı sosyal sorunlar ve konulardır. Belgesel fotoğraf, bugünün sorunlarına tanıklık ederek bu sorunları yansıtma ve  belgeleme ile toplumları bu sorunlardan haberdar ederek çözüm yollarını arama iter. Belgesel fotoğrafçı bu konuları yaşamın gerçeklerinden yola çıkarak ve gerçeklere sadık kalarak bugünü yarına taşıyarak tarihe ışık tutar.

 Her Fotoğraf Bir Tanıktır

Belgesel fotoğrafçı, kişilerin kültürlerini, yaşam biçimlerini toplumların içinde bulunduğu tarihsel ve siyasal konumlarını, ortamlarını fotoğrafın teknolojisi ile kendi sanatsal ve ideolojik birikimiyle yorumlayarak görüntüler. Belgesel içerikli fotoğraflarda görsel kuralar ön planda değildir. Ne ise odur, püf noktası farklı bakış açılarıdır. Çekilen fotoğraflar  konu hakkında bilgi vermeli, insanların ufkunu açmalı, faklı görmeyi ve gözlemlemeyi sağlamalıdır. Belgesel fotoğrafçı  insanlarla kolay iletişim kurabilmelidir. Belgesel fotoğrafçı konusunu belirler, konu üzerine bir gazeteci mantığı ile yoğunlaşır ve araştırır. Çekim aşaması genelde uzun sürelidir. Belgesel fotoğraf tek fotoğraftan değil, konu bütünlüğünden sapmayan seri fotoğraflardan oluşur.

Belgesel Fotoğraf Çekim Teknikleri

Belgesel fotoğraf çekimleri kimilerine göre detaylı, plan ve programlı olarak ciddi hazırlıklar yapılarak fotoğraf çekimlerine başlanması gerektiğini söylerler. Belgesel fotoğraçılık çekim teknikleri yanında sizin neyi, nerede ve ne zaman çekeceğinizi bilmeniz gerektiği anlar olabilirken, hiçte hesapta olmayan anlarda kendiliğinden çekim yapmanız gereken hazırlıksız anlarınızda olabilir.

Plansız Çekim (Spontane)

Adına plansız çekim denilse de, fotoğrafçının görmüş olduğu her kareyi çekmesi anlamına gelmiyor. Bu anlamda kamera ekipman bilgisine sahip olunan, iyi düşünülmesi gereken bir süreçtir. Bu tür plansız olan (spontane) çekimler kamerayı göze tutmadan görüntü elde etme fikridir. Böylece sizin de fotoğraf çektiğiniz anlaşılmaz, Kamerayı göğsünüzde veya kalçanızda tutarak, fotoğraf çektiğinizi belli etmezsiniz insanlar hem şüphelenmezler hem de dikkat çekmezsiniz. Plansız olan çekim yapmanın bir diğer yolu da kamerayı çekeceğiniz nesneye odaklamadan ışığın o andaki koşullarına göre pozlama yapmaktır. Bunu da poz kilidi kullanarak yaparsanız, poz değerleri düzenleme yaparken değişmez. Odak noktasını da çekmek istediğiniz objeye ayarlamayı unutmayın. Eğer garanti olsun diyorsanız makinanın çoklu kare çekme özelliğini de kullanabilirsiniz. Bu özellik inanın çok işinize yarayacaktır.

 Planlı veya Ani Çekim

Buradaki yöntem ise plansız çekimin tersine, belirli bir zaman dilimini programlamak  o an gelir gelmezde sadece deklanşöre basmaktır. Bu tip çekimlerde çekilecek fotoğraf için kameranızı gözünüze götürmeden önce tüm hazırlıkları yapacak vaktinizin olmasıdır. Planlı çekeceğiniz doğa karelerinde çekim yapacağımız yeri önceden keşfedebilir yumuşak olan  ışık ve diğer koşullara göre kendinizi ayarlayabilirsiniz. Bazen de bulunduğunuz yerlerde elinizdeki kamerayı gizleme olanağınız yoktur, aniden çekmek istediğiniz şeyle karşı karşıya gelebilirsiniz. Fakat size ilginç gelen bir kare çoğunlukla bu zamanlamaların dışında olabilir ve işte o zaman hızlı hareket etmeniz gerekecektir. Her zaman bu hıza hazır olmanız gerkecektir.

Işığı Doğru Kullanın

Portre fotoğrafında kullandığınız ışık, modelin ruh dünyasını yansıtması açısından biraz daha önemlidir. Farklı açılardan gelen ışığın şiddeti ve modelde oluşturduğu kontrast ifadenin güçlenmesine yardımcı olur. Yakın plan portrelerde yüzdeki detayların ortaya çıkması ve belirginliğin artması için yanal ışık tercihi yerinde bir seçimdir. Çekim için uygun ışık ve temiz bir fonun varlığından emin olmanız gerekir. Doğal ışık yeterli değilse, yapay ışık kaynaklarından yararlanmanız ya da ISO (ASA) yı yükseltmeniz gerekir. Ama portre fotoğrafında keskinlik önemli olduğu için iri gren (yani yüksek ASA) pek tercih edilmeyecek bir etki yapacaktır. Bu yüzden, ne yapıp edip yanınızda ışık bulundurun!

Çekim Açısını Belirleyin

Portre fotoğrafları genellikle modelin göz hizasından çekilir. Böylece izleyenin model ile göz teması kurması sağlanır. Model size açılı bir şekilde duruyor ise netlik aldığınız noktaya dikkat etmeniz gerek, özellikle açık diyaframlarda çalışıyorsanız net alan derinliği azalacağından nereye netlediğimiz çok önemli olacaktır.

Kompozisyon Kurallarına Uyun (Bakış Boşluğu)

Diğer fotoğraf türlerinde olduğu gibi portre fotoğrafında da genel kompozisyon kuralları geçerlidir. Altın kesim kuralına uymak veya bakış-baş boşluğunu gözeterek yapacağınız çekimler estetik olarak bir adım öne çıkacaktır.

Bir Yorum Yazın

Sedat Kartal

Sedat Kartal

Avukat / Bisikletçi / SK Blog Sahibi - İstanbul’da doğdu. Bisiklet sporu merakı yanında basılı ve dijital medya alanında dergi editörlüğü ve görsel yönetmenlik yaptı. Webmaster site tasarımcılığı ile kendi kişisel blog ve avukatlık sitelerinin tasarımlarını hazırladı ve yayınladı.

Benzer Yazılar